اوليويه ( مترجم : محمد طاهر ميرزا )

134

سفرنامه اوليويه ( فارسى )

آيند ، درختها از جنس ديگر بينند ، از قبيل چنار ، زيتون ، سنجد و شجرةالنبيراء كه به فارسى درخت پستنك « 11 » گويند ، و نيز توت و تمامى اشجار مثمره كه در اروپ باشند . در قرب درياى خزر ، درخت عنّاب ، زيتون و نارنج و ليمو به عمل آيد . درخت توت به وفورست . در كنار رودها ، درختهاى چنار سايه‌افكن و نيز تاكهاى انگورست كه در تمامى مواضعى كه ارتفاع كمتر دارد ، گاه به خودى خود ، بسيار عمل آيد و تمام زمين را فراگيرد . در اين نواحى ، زمين را به جهت جريان آب ، سراشيبى لازم موجود است . به اين سبب بارانهاى بهارى تا آخر ماه ژوئن امتداد دارد و باران خريف از ماه سپتامبر آيد . اين بارانها و آبهايى كه از ذوب برف حاصل شود ، رودخانه‌هاى بسيارى مشكّل نمايد كه به درياى خزر ريزند . از طرف شمال ، آبهاى قفقاز به واسطهء رودخانه ترك « 12 » به درياى خزر رود ، و به واسطهء رودخانهء كويان « 13 » به درياى آزوف « 14 » و درياى سياه « 15 » ريزد . از جهت جنوب به رودخانهء كر « 16 » مشكّل گردد . علاوه بر آنها ، رودخانه‌هاى كوچك ديگر نيز ، آبهاى اين نواحى را به هر دو دريا برند . منبع كر و ارس و فرات ، [ كوههاى ] ارمنيهء علياست . سرچشمهء اصلى كر ، در شمال غربى [ ارتفاعات ] قارص باشد و نخستين منبع ارس ، در جنوب غربى آن است . كر تمام گرجستان را عبور كرده ، با مجرايى پيچاپيچ ، به جريان خود ادامه مىدهد . بعد از آنكه از رودخانه‌هاى كوچك ، آب بسيار گيرد و در پايين شيروان و مغان به درياى خزر ملحق گردد . ارس از چند فرسخى ايران گذشته و فاصلهء بين اين ايالت و مملكت آذربايجان جارى گردد و در پانزده فرسخى شمال ديار بكر ، به جمله رودخانه‌هايى متصل شود كه از آن مملكت ايران شمرده نمىشود . منبع آن در حوالى ارزنة الروم است كه اين شهر در تركيه آسيايى است و هميشه متعلق به دولت عثمانى بوده است . دجله را منبع ، تقريبا سى فرسخ پايينترست و اين رود عظيم در بعضى اوقات خط فاصل

--> ( 11 ) . پستك - پستنك [ - پستانك ] ؛ درختى از تيرهء گل سرخيان است . اين درخت در جنگلهاى شمال ايران فروان است ، ( Sorbier domestique ) . ( 12 ) . Terek ( 13 ) . Kujan ( 14 ) . Palus Maeotis ( 15 ) . Pontus Eufinus ( 16 ) . كر ، كور - كورا .